مراتع تمتّعات طبيعى سر گذار گذاشتند تا حيوانيّت وى قوّت گيرد و تحمل اين بار را شايسته گردد ، چون قواى وى كامل گشت نور عقل را « 1 » چراغ هدايت او گردانيدند تا چون خود را در پرتو آن نور مستغرق ظلمات طبيعى ديد ، دانست « 2 » كه جاى آرام و محل قرار نيست ، نهضت سعادت ازلى وى را برانگيزانيد و صداى 103 نداى أَعِظُكُمْ بِواحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ « 3 » به گوش هوش وى رسانيد . اين قوم اين قومه را « يقظه » نام نهادند . و هي « 4 » أوّل ما يستنير قلب العبد بالحياة لرؤية « 5 » نور التنبيه « 6 » . يعنى « يقظه » اول ظهور نور حيات حقيقى است در دل بندهء نيازمند ، از جهت مشاهدهء پرتو نور تنبه الهى كه « 7 » مبدأ و منشأ « 8 » كشش « جذبة من جذبات الحق يوازي « 9 » عمل الثقلين » 104 است . و اليقظة هي ثلاثة أشياء : و حقيقت يقظه سه چيز است كه اصول و اركان يقظه است ؛ كه چون حاصل بود آن سه چيز ، نور يقظه مشتعل « 10 » بود ؛ و « 11 » چون منتفى شود ، آن نور منتفى گردد . الأول : لحظ « 12 » القلب إلى النّعمة على « 13 » الإياس « 14 » من عدّها ، و الوقوف على حدّها . اوّل آن سه اصل كه « 15 » به سه فرع « 16 » منشعب مىگردد : يكى نگريستن ديدهء دل است به نعمتهاى حق در ظاهر و باطن ، با « 17 » نوميدى از شمار و اطلاع بر حدّ و كنار آن . و التفرّغ إلى معرفة المنّة بها ، ديگر تفرّغ و پرداختن به معرفت آنكه اين نعمتها موهبت و عطا است ، نه از بهر استحقاق و نه از براى جزا و ثواب عمل‌ها ؛ چه اين نعمتها در ازل پيش از وجود و پيش از عمل ، مقسوم و مقدّر بوده است . « 18 »

--> ( 1 ) . ج : تقوموا . ( 2 ) . ج : دانيست . ( 3 ) . سبأ / 46 . ( 4 ) . ع : - هى . ( 5 ) . ع : + هى . ( 6 ) . ج : التنبيه . ( 7 ) . ع : - كه . ( 8 ) . ع : منشأه . ( 9 ) . ج : موازى . ( 10 ) . ع : مشتغل . ( 11 ) . ع : - و . ( 12 ) . ج : لحظة . ( 13 ) . ج : الى . ( 14 ) . ع : اليأس . ( 15 ) . ج : - كه . ( 16 ) . ع : نوع . ( 17 ) . ع : - با . ( 18 ) . ج : - است .